Tussenkomst meerjarenplan Pieter De Cock

We hebben er een marathon op zitten. Vier nachten lang hebben we in de commissies de kredieten, de cijfers en de beleidsdoelstellingen doorgeploeterd. En laat ik beginnen met een woord van dank aan de stadsdiensten, die ons hebben proberen te gidsen doorheen de duizenden pagina's van dit meerjarenplan.

Toen we hier in het begin van het jaar het bestuursakkoord bespraken, had ik het over muziek. Ik zei: “Er zit muziek in, maar de partituur ontbreekt.” Vandaag ligt die partituur er: het meerjarenplan. Een uitgebreide symfonie die hele boeken, tabellen en bijlages beslaat.

Ik ben blij dat we eindelijk de partituur kunnen lezen die beschrijft welke noten den Antwerpenaar de komende zes jaar op zijn zang kan, mag, zal hebben. En ik wil hier vanavond op die partituur niet enkel kritiek geven. Roepen langs de zijlijn dat het niet goed is, dat het te weinig of net te veel is, dat is te gemakkelijk. Dat overstijgt de typische dynamiek meerderheid-oppositie niet, waarbij de ene zegt dat het “het beste is dat ze ooit gezien hebben”, de andere dat het “het slechtste is dat ze ooit gezien hebben”. En het meerjarenplan tenslotte goedgekeurd wordt zonder veel zelfreflectie. Ik wil niet meedoen aan die pro forma show.

Als bevoorrechte getuige van de commissies vorige week, wil ik wel enkele inzichten delen. Met wat geluk, blijft er hier en daar toch iets hangen om tot die zelfreflectie te komen. Om dit lijvige debat wat verteerbaar te maken, en omdat we het graag constructief houden, hebben wij de balans opgemaakt per schepen. Voor elke schepen hebben we gezocht of er een lichtpuntje wordt gegeven, of dat er toch een schaduwzijde achter deze begroting schuilt, en welke prijs ze met hun beleid in ontvangst kunnen nemen.

Schepen Kennis

Show me your budget, and I’ll tell you what you value. Om te beginnen. Schepen Kennis, de beheerder van onze Antwerpse schatkist. U bent erin geslaagd, ondanks de enorme hoeveelheid, om de grote lijnen van de begroting helder uit te leggen. Een niet evidente opdracht die weliswaar een hele avond in beslag heeft genomen. Ik denk dat ik voor veel collega’s kan spreken dat uw presentaties en uitleg nuttig en nodig waren. En dat we meer geïnformeerd zijn buiten gewandeld dan we waren gekomen. Maar u verdient ook de prijs voor grote goochelaar van het college.

Van de jaren van schuldenafbouw waaraan de vorige legislaturen hard werd gewerkt, schiet niet veel over. De broeksriem mag er af, de geldkraan mag open. Op zich is daar niets mis mee. Lenen om te investeren is niet vies. Zolang er terugbetaald kan worden. Om te beginnen moeten dan de nodige marges worden gehouden, vervolgens moeten de investeringen lonen en tenslotte moet de schuld beheersbaar blijven. En daar wringt het schoentje nu net.

• Want die marges, die ogen flinterdun. Zowel de stad als haar dochters graven diep in de buidel om positieve cijfers voor te leggen. We eten met andere woorden ons spaargeld op, terwijl we hoge schulden aangaan. En dat met een bevolking die armer wordt, de welvaartindex in Antwerpen daalt. Meer lenen, spaarpotten opwerken, minder welvaart? Dat is geen marge, dat is koorddansen zonder vangnet.
• Ten tweede, investeringen moeten lonen. Dan moeten de terugverdieneffecten van die investeringen dus wel enorm zijn? Maar die zien we niet. Geen idee waar die 1,8 miljard euro schuld voor wordt ingezet. We zien toch echt niet de grote indrukwekkende nieuwe plannen en verwezenlijkingen in deze begroting? We zien hier en daar een plus, we zien hier en daar een min, we zien de vier investeringsprojecten van schepen Janssens, we zien de extra mankracht bij het OCMW voor de opvang van het schrappen van de werkloosheid in de tijd, we zien de extra miljoenen voor de politie. Maar waar zitten die grote investeringen die zich terug gaan verdienen?
• En de schulden moeten beheersbaar zijn. We zien een schuldenberg die explodeert naar 1,8 miljard euro in 2031. Dat is 3.200 euro schuld per Antwerpenaar! We naderen de Gentse toestanden van 3.800 euro schuld per inwoner, en dat was toch net wat u altijd wilde vermijden? Het verduivelde Gent achterna? En u zegt dan dat die miljoenen schulden niet effectief aangegaan moeten worden, dat het virtuele leningen zijn, dat het zelfs dit jaar al veel minder zal uitdraaien. Maar ze staan wel in de boeken schepen. Zijn dit dan gewoon vodjes papier waar we ons niet te veel van moeten aantrekken? Is deze begroting dan een fictief plan om louter aan de wettelijke verplichtingen tegemoet te komen, en verder doen we wat we willen?

Burgemeester Van Doesburg

Burgemeester Van Doesburg. We moeten erkennen: ons politiekorps en brandweerkorps zijn hyperprofessioneel en goed uitgerust. De investeringen in de nieuwe gebouwen zijn welgekomen, de aanrijtijden indrukwekkend. Maar deze goede papieren worden toch overschaduwd door het veiligheidsbeleid dat we de laatste maanden van u konden zien burgemeester. The Iron Lady of Antwerp is mijn prijs voor u. Over uw bevoegdheden, zullen we het vermoedelijk morgen nog hebben bij de politiebegroting.

Schepen Klaps

Schepen Klaps, het zal u niet verbazen dat mijn passage bij u eerder beperkt blijft. U kan wat mij betreft meedoen aan de poppoll van sympathiekste schepen, maar bij gebrek aan budget was er inhoudelijk ook maar weinig stof tot debat.

Schepen Van de Kelder

Schepen van de Kelder, het moet me van het hart dat ik van uw passage meer had verwacht. Eerst en vooral ere wie ere toekomt: u zet een fout uit het verleden recht. Het exploitatiebudget voor cultuur stijgt met 10 miljoen euro. U maakt de besparing van uw voorganger collega Ait Daout ongedaan. We keren terug naar het niveau van voor de besparingen van de vorige legislatuur. Dat is een noodzakelijke inhaalbeweging en broodnodige ademruimte voor onze cultuursector.

Maar schepen, de verwarring die u in de commissie zaaide, levert u de "Mistgordijn Award" op. Uw uitspraken over de “vlakke personeelslijn”, over de subsidiëring van organisaties, de 35 miljoen euro opgepotte middelen, … heel veel helderheid bracht u toch niet. Op een moment als dit, met duizenden mensen die hun uitkering verliezen, is het onbegrijpelijk dat u schijnbaar zoveel geld op de plank laat liggen. U creëert mist waar we helderheid nodig hebben.

Schepen Janssens

Schepen Janssens. Zoals vorige week gesteld is het goed dat u wilt investeren in wijken waar het nodig is. Antwerpen-Noord met Stuivenberg, het Kiel, Linkeroever. Dat is broodnodig, want deze buurten kijken al jaar en dag tegen een onderinvestering aan. In die mate zelfs dat ze nu als aandachtswijk moeten worden bestempeld, zodat ze niet nog eens vergeten worden door hetzelfde bestuur als dat ze de afgelopen jaren vergat. Maar waar zijn de grote stadsvernieuwingsprojecten voor Merksem, voor Wilrijk of Hoboken? Zorgt u met de vergrote aandacht voor historisch vergeten wijken, niet net voor de volgende golf vergeten wijken?  Als ik naar de geografische spreiding van uw gecommuniceerde plannen kijk, kan ik u enkel de "Binnenstad-Burgemeester Award" geven. Een prijs die u vermoedelijk zelfs niet erg zal vinden.

Ik had net zoals bij schepen Van de Kelder heel veel van u verwacht en gehoopt als het aankomt op wonen. En misschien verbaast u ons komende jaren nog. Maar wat we nu in de boeken zien, doet toch weinig enthousiast applaus losbarsten. Ondanks de enorme noden voor betaalbare, sociale, comfortabele woningen in Antwerpen, bent u er aan de onderhandelingstafel niet in geslaagd om daar budget voor te krijgen. Buiten de vier grote stadsontwikkelingsprojecten, die nu al uw stokpaardjes zijn, lijken de verwachtingen dus laaggespannen. En die wooncrisis oplossen, dat lijkt niet voor deze legislatuur.

Schepen Aid Daout

Schepen Ait Daout, of zeg maar Nabilla. U krijgt de ‘nice to have’ prijs, waarmee ik geen uitspraak over u als persoon doe. En ik ben vaak positief als ik zie hoe u met uw bevoegdheid rond kinderopvang omgaat. Laat me vooral dat ook gezegd hebben.

Maar uw uitspraken over Atlas zijn echt blijven hangen. Inburgering gaat over meer dan een cursus in een klaslokaal. Het gaat over mensen verbinden, over een netwerk opbouwen. Over het duwtje in de rug om te kunnen gaan werken en te participeren in onze maatschappij. Een no-brainer zou je denken? Een organisatie als Ligo belandt in onzekerheid over hun huisvesting, ondanks dat de stad hier met elke Antwerpse euro, 7 Vlaamse euro’s koopt. Een investering van 1 miljoen in een schoolgebouw, iets waar uw bevoegdheid toch niet vreemd aan is, levert 7 miljoen Vlaams geld op. Een no-brainer zou je denken? U breekt de ladders af die mensen nodig hebben om te klimmen. Integratie is mensenwerk, geen bandwerk. Daarom: de "Nice to Have Award", voor het pijnlijkste eufemisme van deze begrotingsbespreking.

Schepen Casier

Schepen Casier, ondanks ons meningsverschil over het armoedig kleine budget voor het feestjaar van de districten, waardeer ik dat u de dotatie aan de districten weldegelijk verhoogt. Dat het geen 40% en misschien nog steeds te weinig is, daar geraakten we vorige week maar moeilijk uit, maar er is wel degelijk sprake van een broodnodige verhoging.  Dat duwtje in de rug juichen we toe. Helaas voor u krijgt u niet de titel “verdediger van de districten”. Met wat ambitie kan u dat deze legislatuur misschien nog waarmaken, maar daarvoor zullen er nog wel wat bokes met choco gegeten moeten worden.

Wat momenteel is blijven hangen, is dat mensen in hoge nood niet op uw steun moeten rekenen. Inderdaad, de openbare toiletten. Na passages in de campagne, niet in het minste door ondergetekende, vond het toilettenplan zich een weg in uw beleidsdoelstellingen. Maar vorige week mochten we horen dat de kans klein tot onbestaande is dat er budget vrijgemaakt zal worden voor openbare toiletten. En intussen maar gasboetes en pv’s uitschrijven voor wildplassen. Maar openbare toiletten voorzien? Neen toch. Wel pijltjes hangen naar de dichtstbijzijnde toiletten, het schamele budget kan daarnaartoe gaan. U krijgt vooralsnog de “pijltjes award”, terwijl er zo veel meer in zou kunnen zitten.

Schepen Bachar

Schepen Bachar. U maakt de niet-indexering van het professionele jeugdwerk ongedaan. U wilt zelf niet zeggen of die niet-indexering een foute keuze was van uw voorganger. Laat mij het net als vorige week dan in uw plaats zeggen: “ja dit was een slechte keuze, en ja het is positief dat u dit terugdraait.” Het is ook goed dat er middelen worden vrijgemaakt voor jeugdinfrastructuur. De jarenlange smeekbede van de jeugdbewegingen voor ondersteuning lijkt gehoord te zijn. Waarvoor dank. Net als schepen Klaps kan u meedoen aan de poppol van sympathiekste schepen. Maar mag ik toch zeggen dat Samenlevingsopbouw niet fraai oogt?

We geven meer uit aan toerisme dan aan samenleven in onze eigen stad? We geven meer uit aan toerisme dan aan samenleven in onze eigen stad! We promoten onze stad liever als een goede bestemming met de nodige toeristische infrastructuurprojecten, dan het samenleven in eigen stad te bevorderen? Voor mij is dit een valse tegenstelling, Antwerpen is en blijft een toeristenstad. Maar in de prioriteit der dingen en keuzes voor budgetten, had ik toch van een socialistische schepen een ander resultaat verwacht?

Schepen De Rooster

Bij Sport waait er een frisse wind, en dat mag gezegd worden.  U krijgt van mij de "Waterrat Award", een prijs die u zowel inhoudelijk als semantisch vermoedelijk zal waarderen. Uw plan voor mobiel zwemwater is wat mij betreft een schot in de roos. Het is een idee waar wij vanuit de oppositie al langer voor pleiten, en ik ben blij dat u het oppikt. Zeker voor een district als Berendrecht-Zandvliet-Lillo, waar zwemwater veraf is, of het onbereikbare Linkeroever, kan dit het verschil maken voor duizenden kinderen die moeten leren zwemmen.

Schepen Van Baren

Collega’s, ik weet niet u het merkt maar er is een positieve teneur in mijn betoog te vinden. Doorheen de week werden we ofwel minder kritisch, waarvoor dan excuses schepen Kennis dat u de spits moest afbijten. Ofwel kwamen de schepenen er zelf beter en beter in, anticiperend op de moeilijke vragen en ambetante formuleringen van die lastigaards van de oppositie. Maar die positieve lijn die kwam (echt jammer genoeg) frontaal tot stilstand op donderdagavond. Bij u, schepen Van Baren. Onder het motto de beste verdediging is de aanval, vloog u er onbesuisd in. De sector en raadsleden mochten er aan geloven. Ik hou van een pittig debat, scherpte in de mond maar steeds met warmte in de mens. Ik heb het debat in deze zaal nog nooit zo kil geweten als bij uw passage. Een jammere vaststelling voor zo een warm en liefhebbend persoon.

U wint de "Kille Saneerder Award". U gaat met de botte bijl door het sociale middenveld, en verklaarde hen hier vorige week zonder schaamte de oorlog door op hun noodkreten te antwoorden met de term “leugens”. En ja, in globbo bespaart u niet. Er komt geld bij. Maar dat gaat naar het opvangen van het schrappen van de werkloosheid in de tijd. Tegelijk bespaart u wel op het middenveld, op armoedebestrijding, op voedselhulp. U schrapt budgetten en subsidies terwijl u enorme potten onbesteed in reserve houdt. Budgetten waarmee elke vraag uit de sector beantwoord zou kunnen worden. U houdt ze tegen de borst, en wat u er mee doet is blijkbaar onze zaak niet. Dat mogen we achteraf zien, om dat vermoedelijk te mogen horen dat we het maar hadden moeten weten.

Net in 2026, waarin door de beperking van de werkloosheid in de tijd duizenden mensen extra zullen aankloppen bij het OCMW, waarin al onze partners en spelers op het terrein nodig zullen zijn, zegt u: "We laten niemand los", maar duwt u de organisaties die deze mensen moeten opvangen de afgrond in. Dit is geen kerntaken-debat meer, dit is een kaalslag.

Slotsom

Waarom is een analyse per schepen nodig. Het antwoord is dat we simpelweg weinig samenhang zien in deze meerderheid. Elke  schepen heeft zijn of haar potje gekregen en doet er maar wat mee, zonder overkoepelende visie of beleid. Dan moet je het ook schepen per schepen analyseren om überhaupt een evaluatie te kunnen maken. Want ik zie een meerderheid die vooral beslist heeft om op eilandjes te gaan werken.

En daarvoor haal ik deze tabel er bij, over hoeveel budget van het totale potje kan elke schepen nu beschikken voor de eigen bevoegdheden? …

En jammer genoeg hoort er bij deze prijsuitreiking ook een algemene verliezer. Deze prijs gaat naar Vooruit. In een college waar de eigen onmacht al meermaals extern is uitgevochten, na grote campagneslogans zoals “voor de Antwerpenaar, niet voor de projectontwikkelaar” geprojecteerd op onze skyline zoals de Oudaan, halen jullie 9,4% van de stedelijke middelen naar jullie bevoegdheden. 9,4% vrienden van Vooruit. Met essentiële bevoegdheden als stadsontwikkeling, jeugd, cultuur, leefmilieu, samenlevingsopbouw, gelijke kansen, en dan nog wonen en werk. Enkele van de grootste uitdagingen in onze stad zitten in jullie portefeuille, en jullie halen niet eens 10% van de stedelijke middelen binnen? Een electorale score van 12,9% in verkiezingen, een prestatie van 9,4% in meerderheid. Hebben jullie dan niet gevochten aan tafel? Waren de vier projecten voor schepen Janssens en het terugdraaien van de niet-indexering op cultuur en jeugd al voldoende om jullie overstag te laten gaan? Hoe kunnen jullie de kaalslag op het domein sociale zaken zonder verpinken laten gebeuren, nota bene nadat jullie onder eigen schepenen een totaal andere koers vaarden? En met welke autoriteit slaan jullie op tafel bij de volgende crisette binnen de meerderheid? Jullie coalitiepartner met 90,6% van de middelen zal eens goed lachen.

Collega’s zoals gezegd zal mijn fractie dit meerjarenplan niet steunen. Ik hoor valse noten in het uitgebreide muziekstuk dat u hier brengt. U bespaart op de mensen die onze stad draaiend houden, op zorg voor wie het moeilijk heeft, op organisaties die elke dag weer hun meerwaarde tonen voor onze maatschappij. Antwerpen heeft geen behoefte aan een bestuur van eilandjes, maar aan een bestuur dat verbindt en zorgt voor wie niet mee kan. Dat is de partituur die wij voor ogen hadden, dat is de partituur die cd&v zou gebracht hebben, dat is de partituur waaraan wij onze steun zouden geven.

Dit plan ademt wantrouwen uit en heeft een gebrek aan warmte. En dat gevoel wordt niet weggenomen door jullie woorden.

Als ik de noten van deze partituur lees, dan moet ik vaststellen dat het eigenlijk een heel duur concert wordt. Een concert waarvan de rekening wordt doorgeschoven naar de volgende generaties. Een concert dat niet echt matcht met de muzieksmaak van den Antwerpenaar. Een concert waar ik op mijn honger blijf zitten. En voor zo een duur inkomstticketje, verwacht ik perfectie. Dat biedt u allesbehalve. Daarom zal cd&v dit meerjarenplan niet steunen.