Schepen Ken Casier lichtte in de gemeenteraadscommissie voor openbaar domein zijn visie op openbare toiletten toe. Voor gemeenteraadslid Pieter De Cock blijft het bij een bundeling van het weinige dat er al is, zonder budget en dus ook zonder extra toiletten.
De stad zet in op betere bewegwijzering, een digitale kaart en handelaars die vrijwillig hun toilet openstellen. “Dit is geen toiletplan, dit is pijltjesbeleid.. Je kan zoveel pijltjes hangen als je wil, maar de realiteit is dat er amper openbare toiletten zijn die 24/7 beschikbaar en geschikt zijn voor man en vrouw. We hebben keizers zonder kleren, nu ook een prins zonder po.” Cd&v roept het stadsbestuur op om een degelijk plan op te stellen dat verder gaat dan communiceren over wat er al is. “Zorg dat een basisnood van elke Vlaming, elke Antwerpenaar en elke bezoeker eindelijk wordt ingewilligd.”
Het nieuwe toiletplan van het Antwerpse stadsbestuur concludeert dat er toiletten genoeg zijn, ze moeten alleen beter vindbaar worden. De stad rekent voor dat ze 14 openbare toiletten per 100.000 inwoners heeft en daarmee “in de middenmoot van de Vlaamse centrumsteden” zit. Cd&v reageert teleurgesteld op dit stedelijk actieplan. “Ik hoef geen benchmark met Parijs, Londen of Brussel om te horen dat we het eigenlijk niet zo slecht zouden doen. De theorie wordt daar ingehaald door de praktijk. Ik wil gewoon geen verhalen meer lezen van ouders met kleuters die in Antwerpen in hun broek plassen omdat ze geen toilet vinden. Ik wil geen verhalen meer horen van horeca ondernemers dat hun toiletten een slagveld zijn omdat er te weinig publieke toiletten zijn. Een toilet is een basisnood, voor elke Antwerpenaar en elke bezoeker”.
Cd&v ging dieper in op de cijfers van de stad. Want het bestaan van toiletten betekent niet dat ze bruikbaar zijn. Het stedelijke GIS-portaal Antwerpen in cijfers telde voor 2025 126 locaties. “Van deze 126 zogenaamde openbare toiletten liggen er 90 in stadsgebouwen zoals musea of bij externe partners. Deze gebouwen hebben openingsuren. Met andere woorden, in het weekend en na de kantooruren zijn ze vaak dicht. Op het publiek domein blijven er 36 publieke toiletten over. Daarvan 21 daarvan zijn urinoirs. Pech voor de dames dus, enkel bruikbaar voor mannen. Zeven liggen op begraafplaatsen die ’s avonds sluiten. Je houd dus in het beste geval enkele publieke toiletten over die permanent beschikbaar zijn en waar zowel mannen, vrouwen als kinderen iets aan hebben. Wat heb je aan toiletten op papier, als ze gesloten zijn? En dan hebben we nog niet gesproken over de toegankelijkheid voor rolstoelgebruikers. Zelfs de toiletten in het stadhuis, die het stadsbestuur als voorbeeld aanhaalt als beschikbaar maar onbekend, gaan ’s avonds op slot en zijn niet toegankelijk met een rolstoel.”
Bij opportuniteiten nieuwe toiletten?
Het stadsbestuur zegt bij elke grote heraanleg van het openbaar domein te bekijken of er toiletten nodig zijn. Dinsdagavond werd een toelichting over de heraanleg van de Scheldekaaien. Op de vraag of op de prachtige nieuw aangelegd kaaien openbare toiletten komen, was het antwoord dat men zou proberen de bestaande openbare toiletten aan het zuiderterras te behouden. Nieuwe komen er niet. “Als tweeënhalve kilometer nieuw openbaar domein aan de Scheldekaaien geen opportuniteit is, wat dan wel? Op een zondag zitten daar honderden mensen te picknicken of iets te drinken aan het Zuid. Vanaf het moment dat iemand naar het toilet moet, is het prijs. Alle lasten worden op winkeliers en horeca afgewenteld, terwijl dit een publieke basistaak is.”
Moet een toilet geld opleveren?
Volgens cd&v is het onzinnig dat er geen budget en plannen worden voorzien voor publieke toiletten op vanzelfsprekende plekken. Het argument dat er geen geld is en dat toiletten niet rendabel, is te gemakkelijk. “Welk bushokje is rendabel? Welke vuilbak brengt geld op? We betalen miljoenen om vuilbakken in heel de stad te zetten en te laten leeghalen, omdat we niet willen dat afval op straat belandt. En gelukkig ook, stel je voor hoe onze straten er anders zouden uitzien. Wat is het verschil met toiletten dan? Dat zal nooit rendabel zijn, maar het is wel een basisvoorziening die onze straten proper kan houden.”
Behoorlijk cynisch is dan wel dat op wildplassen jaarlijks honderden boetes worden gegeven. Het aantal keer dat er effectief wildgeplast wordt, ligt vele malen hoger, en ook de opkuis kost geld. Vorig jaar werden er 408 GAS boetes uitgeschreven voor wildplassen, in 2020 tijdens Corona meer dan 1000. Toen moesten heel wat winkels en horeca ondernemingen sluiten, het hoger cijfer illustreert dat zij momenteel veel van de overlast opvangen. “Als de stad het geld niet zelf wil vrijmaken, zoek dan een partner of een concessie die hierin interesse heeft. Dat gebeurt in zoveel steden. Maar niets doen, tegelijk GAS boetes uitschrijven voor wildplassen, en van handelaars verwachten om het probleem maar op te lossen. Dit stadsbestuur moet dat probleem erkennen en er budget aan koppelen. Al zijn het er maar tien nieuwe toiletten op de juiste plekken, het zou al een wereld van verschil maken” besluit De Cock.
