Via de Burgerbegroting beslissen de inwoners van het district Antwerpen elk jaar zélf over de bestemming van 10% van het districtsbudget. Het participatie-instrument is intussen toe aan zijn 13de jaargang en kreeg bij de start van de nieuwe bestuursperiode een grondige inhoudelijke en digitale hervorming. Met een verhoogd budget van 2,2 miljoen euro, een laagdrempelig online swipe-systeem en een opdeling in drie heldere categorieën werd een historisch opkomstrecord gevestigd van meer dan 8000 deelnemers.
Wat is de Burgerbegroting en waarom een hervorming?
De Burgerbegroting geeft alle inwoners vanaf 13 jaar de sleutels in handen om rechtstreeks mee te bepalen welke projecten in hun buurten gerealiseerd worden. Met de start van de nieuwe legislatuur verhoogde het districtsbestuur het beschikbare budget van € 1,4 miljoen naar € 2,2 miljoen (10% van de districtsbegroting). Net als bij het overige districtsbudget is vastgelegd dat minstens 70% van de middelen naar duurzame investeringen in de leefomgeving gaat.
Om deze middelen doeltreffend in te zetten, nam onze districtsschepen Vincent Gysels (bevoegd voor Participatie en Burgerbegroting) het initiatief voor de hervorming naar Burgerbegroting 2.0. Daarbij werden duidelijke doelen vooropgesteld:
-
Bereik vergroten: Meer unieke Antwerpenaren betrekken bij het beleid en de stemming om zo het beleid ook dichter bij de inwoners te brengen.
-
Laagdrempeligheid en ontzorging: Oog hebben voor het Matheuseffect, drempels verlagen voor moeilijk bereikbare groepen en de administratieve lasten in het hele proces onder controle houden.
-
Eerlijker speelveld en meer impact: Kansen eerlijk verdelen tussen kleine buurtinitiatieven en grote projecten met een brede maatschappelijke impact.
Dialoog in de wijken: Van preselecties naar 95 uitgewerkte ideeën
Het nieuwe proces ging in het voorjaar van start met de eerste fase: de preselecties in de wijken. In plaats van vooraf te stemmen op abstracte thema's, kwamen inwoners meteen fysiek rond de tafel om ideeën voor hun buurt uit te wisselen. Om de competitie eerlijker te maken, werden de thema’s vervangen door drie categorieën volgens wie het idee zal uitvoeren. Hieraan verbonden werden ook voorwaarden zoals looptijd en maximaal budget voor een idee gekoppeld:
-
Bewoners & feitelijke verenigingen: Kleine, snelle buurtacties (max. € 7.500 per project en maximaal 1 jaar).
-
Verenigingen & vzw's: Ideeën voor en door het middenveld: verenigingsprojecten met maatschappelijke impact (max. € 150.000 per project en een looptijd tot maximaal 2 jaar).
-
Het district: Omvangrijke infrastructuur- en vergroeningswerken in het openbaar domein maar ook uitbreidingen van het jeugd- of cultuuraanbod (max. € 500.000 per project en realisatie binnen 3 jaar).
In totaal namen ruim 320 bewoners deel aan 13 live sessies (twee per postcode en één algemene). In de maanden die volgden (april-juni) werden deze voorstellen in nauwe samenwerking met de indieners en de stadsdiensten gedetailleerd uitgewerkt op haalbaarheid en budget. Dit leidde tot een gevarieerde selectie van 95 concrete en kwalitatieve projectplannen met een totale waarde van meer dan 6 miljoen euro.
Hierbij waren ook enkele tot de verbeelding sprekende ideeën zoals de tweede toren van de Kathedraal voltooien met licht, hele straten zoals de Nottebohmstraat of de Provinciestraat vergroenen met bomen, een verplaatsbaar openluchttheater met bijhorende programmatie of het plaatsen van klimrotsen op een plein op het Kiel.
De finale: Ideeën swipen en randomisatie
September is traditioneel finalemaand voor de Burgerbegroting. Vier weken lang werden de inwoners van het district via een ondeugende campagne met emoji's opgeroepen om hun favoriete projecten te selecteren. Om het kiezen aangenaam, overzichtelijk en eerlijk te houden, werd een digitaal platform gelanceerd waarbij inwoners door de projecten konden swipen. Alle 95 ideeën werden in een volstrekt willekeurige volgorde getoond. Een druk op het hartje of een swipe naar rechts betekent een extra stem voor dat idee.
Op deze manier werd iedereen die door indieners van ideeën werden opgeroepen om te stemmen verplicht om ook door (minstens een willekeurig deel van) de andere ideeën te gaan. We hebben gemerkt dat deelnemers gemiddeld 13 projecten hebben geselecteerd. Hierdoor komen uiteindelijk toch de ideeën met de meeste steun bovenaan in de rangschikking van hun categorie te staan.
Omdat het stimuleren van dialoog tussen inwoners van het district ook nog steeds één van de belangrijkste waarden van de Burgerbegroting is, werd ook veel belang gehecht aan de fysieke finale die traditioneel ook doorgaat op de laatste zondag van september in zaal Horta. Zo’n 251 deelnemers werden willekeurig aan tafels van 6 verspreid en kregen de opdracht om uit een willekeurige selectie van ideeën er in consensus 5 te kiezen. Om deelnemers te motiveren deel te nemen, kregen ze elk ook 1 golden ticket dat ze mochten inzetten op één idee naar keuze en telde de in consensus bereikte stemmen voor evenveel gewicht mee als de online stemmen.
Een historisch record en een kompas voor het beleid
De vernieuwde aanpak wierp onmiddellijk haar vruchten af. Met meer dan 7.000 unieke online stemmers tijdens de finale, werd de opkomst van vorig jaar (3.357 deelnemers) ruim verdubbeld. Samen met de 300 aanwezige burgers tijdens de fysieke finale in Zaal Horta werden uiteindelijk 42 winnende projecten gekozen die vanaf 2027 uitgevoerd worden.
De Burgerbegroting brengt met de preselecties en finale samen dus ruim 620 inwoners in dialoog met elkaar rond inspirerende ideeën en bereikt met meer dan 8000 online deelnames, ruim meer dan 12% van de opkomst bij de laatste lokale verkiezingen in het district Antwerpen.
Onze districtsschepen voor Burgerbegroting Vincent Gysels is dan ook trots: "De Burgerbegroting leeft als nooit tevoren in ons district", zegt hij. Volgens hem bewijst het recordaantal dat de hervorming, met onder meer een vernieuwde manier van online stemmen, heeft gewerkt. En er is nog meer winst: “Met zoveel betrokken inwoners krijgt het district een haarscherp beeld van de noden in de wijken, zoals de grote vraag naar groen in de straten, investeringen in buurthuizen, een gevarieerd cultureel aanbod en zo meer. Het is dan ook een onmisbare vinger aan de pols voor ons als lokaal bestuur.”
Benieuwd naar de volledige lijst van de 42 winnende projecten voor 2027? Bekijk het overzicht op www.burgerbegroting.be en doe volgend jaar vooral ook vooral mee!
